مصاحبه

تاريخچه مصاحبه

همزمان با ورود آگهی به مطبوعات مصاحبه به شيوه ای امروزی طی دهه ۱۸۳۰به مطبوعات راه يافت.اولين مصاحبه خبری روز ۱۶ آوريل ۱۸۳۶ در روزنامه نيويورک هرالد به چاپ رسيد.يکسال پس از انتشار اين مصاحبه بود که نخستين روزنامه ايرانی به نام کاغذ اخبار توسط ميرزا صالح شيرازی منتشر شد. <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

تعريف مصاحبه

مصاحبه يک ارتباط طراحی شده ؛هدفدار؛رودرروونيازمند به تصميم گيری است که دو طرف در آن حضور دارند ودست کم يکی از طرفين با برنامه ريزی قبلی در آن شرکت ميکند.

اهداف مصاحبه

انجام مصاحبه ممکن است به منظور جمع آوری اطلاعات ؛ارزيابی طرف مقابل ؛اقناع و تغيير عقيده شخصی راهنمايی و توضيح برخی مسايل ويا جهت استخدام باشد.مور و بينگام هدفهای عمومی مصاحبه را در سه مقوله جمع آوری اطلاعات ؛آگاهی دادن وبرانگيختن می دانند.در برخی از موارد مصاحبه با روش شناسی جامعه شناسی معادل دانسته شده است و در واقع جامعه شناسی به علم مصاحبه تبديل شده است.

ويژگيهای مصاحبه گر

کنجکاوی ؛ تيزبينی ؛ نکته سنجی ؛ داشتن تواناييهای ارتباطی ؛ داشتن حافظه ای بيش از حافظه متوسط جامعه ؛ نداشتن دشواری در انتخاب و ساختن کلمات ؛ صبر و حوصله زياد ؛ قدرت تفکر سريع ؛ اعتقاد به رعايط اصول اخلاقی  ؛ نداشتن خود بينی -غرور -انزواجويی-تعصب فکری -ساده لوحی وگزافه گويی

مزيت های مصاحبه

۱- ميتوان اطلاعاتی را در مورد نگرشها و باورهای تعداد زيادی از پاسخ گوها بدست آورد.

۲- يکی از روشهای کسب اطلاعات پيرامون رويدادهايی است که در گذشته روی داده اند.

۳- در مدت زمان نسبتا کوتاه و با هزينه ای کم می توان از تعداد زيادی پاسخ گو اطلاعاتی را کسب کرد.

معايب مصاحبه

نمی توان رابطه علت و معلولی را از طريق آنها آزمود و عمق و ژرفای اطلاعات بدست آمده از اين روش معمولا هم پايه روش مشاهد ه توام با مشارکت نيست و محقق احتمالا نمی تواند چيز زيادی پيرامون عوامل محيطی يا عواملی که بر رفتار پاسخگو اثر ميگذارند فرا گيرد.

انواع مصاحبه

۱- ازنظر حلقه های ارتباطی :مصاحبه فردی يک به يک و مصاحبه فردی يک به چند - مصاحبه گروهی چند به يک و مصاحبه گروهی چند به چند

۲- از نظر نوع ارتباط : مصاحبه رودررو و مصاحبه با واسطه

۳- از نظر نوع محتوا : مصاحبه سطحی و مصاحبه عميق

۴- از نظر هدف ارتباط : مصاحبه هدايت شده و مصاحبه آزاد

۵- از نظر نقش مصاحبه کننده : مصاحبه به درخواست مصاحبه کننده و مصاحبه به درخواست مصاحبه شونده

 

مراحل مصاحبه

هر مصاحبه ای دادای يک مقدمه و يک بخش اصلی و يک انتها است .

شروع هر مصاحبه ای با يک تعارف صميمانه ای همراه است تا احساس ترس و اضطراب از بين برود.

بخش اصلی مصاحبه در بر گيرنده بيشترين بحث انجام گرفته و شامل گفتگوهای دو جانبه است .

در انتها با يک نتيجه گيری کلی از خلاصه گفتگو مصاحبه به پايان ميرسد.

طرح جمله بندی و روش طرح سوال

بايد در وحله اول به مسائل زبانی توجه کرد زيرا قوائد و واژه های زبانی از يک فرهنگ به فرهنگ ديگر متفاوت می باشد. لغات و کلماتی که در سوالات به کار برده ميشود بايد برای پاسخگو دارای معنی و مفهوم باشد. جمله بندی سوالات نبايد بی جهت طولانی باشد.

مسايل روانی دخيل در مصاحبه

- پاسخگو هيچ گونه جبهه گيری خاصی در مقابل سوالا ت ندارد اما محقق آگاهانه يا نا آگاهانه به افکار پاسخگو جهت داده و موجب جبهه گيری او ميشود.

- وقتی که پاسخگو تمايلی يه گفتن واقعيتها ندارد و در ذهن او موانعی در گفتن واقعتها وجود دارد.

- سوالاتی که جهت دار هستند و ميتوان پاسخها را نا آگاهانه به آنها تلقين کرد.

- برخی سوالات اگر بصورت مستقيم پرسيده شود ممکن است پاسخگو واقعيتها را نگويد و بايد اين گون هسوالات را بصورت غيرمستقيم پرسيد.

عوامل تعيين کننده کنش متقابل بين پرسشگر و پاسخگو

- قيافه ظاهری پرسشگر که نبايد با ارزشهاوانتظارات پاسخگو مغاير باشد.

- عامل جنس نيز تعيين کننده است.

- زبان و لهجه پرسشگر نيز عامل ديگری است.

- در مورد زمان و مکان مصاحبه بايد مصاحبه در موقعی انجام گيرد که پاسخگو با آرامش خاطر در مصاحبه شرکت کندو در مورد مکان مصاحبه بايد در جايی انجام گيرد که پاسخگو بر مصاحبه متمرکز باشد.

انواع سوالات مصاحبه

سوالات به دو دسته سوالات کلی و جزيی تقسيم بندی ميشود:

در مورد سوالا ت کلی : پاسخهای کلی را به دنبال دارد؛پاسخ کلی موجب طولانی شدن مدت مصاحبه ميشود؛ باعث می شود که کنترل مصاحبه در دست مصاحبه شونده باشد و طرح سوالات کلی محيط مصاحبه را گرم و صميمی می کند.

در مورد سوالات جزيی : مصاحبه شونده مجبور می شود که با سوال بصورت مستقيم مواجهه شود ؛ مدت مصاحبه کوتاه می شود ؛ کنترل مصاحبه در دست مصاحبه کننده خواهد بود.

دلايل خودداری مصاحبه شونده از انجام مصاحبه

- مصاحبه شونده تصور می کند که حرف تازه ای برای گفتن ندارد.

- مصاحبه شونده  حرف محرمانه ای دارد که بايد مسکوت گذاشته شود.

-  مصاحبه شونده متوجه اهميت موضوع نيست.

- مصاحبه شونده خسته و عصبی است و تمايلی به انجام مصاحبه ندارد

راههای مقابله با آن عبارت است از:

۱- ايجاد رابطه ای صميمانه و عاطفی

۲- تسلط مصاحبه گر به موضوع مصاحبه

۳- تحريک مصاحبه شونده به شيوه های گوناگون( تحريک خفيف و يا شديد)

مقابله با مصاحبه شونده از طريق وسايل ارتباط جمعی

پيش از مصاحبه

فکرهای تازه ای که ماده مصاحبه را شکل می دهند از طيفی از منابع مختلف بروز می کندکه عبارتند از : اطلاعيه های مطبوعاتی يا خبری گروههای فشار ؛ موسسات ؛ بخش های مرکزی يا محلی ؛ در مجامع عمومی ؛ جست و جو در اينترنت ؛ مقالات روزنامه ها و مجلات نيز اطل

/ 3 نظر / 22 بازدید
رضا

مطالب بسيار جالبی بود .اميدوارم موفق باشيد. تراوشات ذهنی منو درخصوص مصاحبه بخونيد و لطفآنظر خودتون را بنويسيد.

فريبا

سلام من فريبا آذرنيا متولد تهران هستم و در رشته کارشناسی ارشد تهيه کنندگی دانشکده صداوسيما گرايش راديو مشغول هستم وافتخار شاگردی آقای گيويان در همين ترم اول نصيبم شد آدرس وب شما را آقای گيويان به ما داد.

سميرا

http://www2.dw-world.de/persian/iran/1.187585.1.html