سایت اختصاصی بهنام رضاقلی‌زاده

این وبلاگ در مورد مدیریت رسانه و علوم ارتباطات می باشد
 
اهميت تمرکز فکری در نوشتن گزارشات خبری
ساعت ٥:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۳/۳۱ : توسط : بهنام رضاقلی زاده

کلیه داستانهای خبری از مجموعه ای از واقعیات، مشاهدات، نقل قول ها و سایر جزئیات تشکیل می شوند. خبرنگاران همواره اطلاعات بیشتری نسبت به آنچه بکار میبرند جمع آوری مینمایند و به واسطه تلاش زیادی که در جمع آوری آنها بکار میبرند، تلاش میکنند تا حد اکثر این مطالب را در خبر خود بگنجانند. اما استفاده بیش از حد از این اطلاعات لزوماباعث تولید خبری بهتر نمی شود. درک داستان خبری که مملو از اطلاعات است کار راحتی نیست. چنین خبری فقط تولید ابهام در خوانندگان می کند. از سویی روزنامه ها دارای فضای محدودی برای چاپ خبر، رادیو و تلویزیون دارای زمان محدود برای پخش خبر و حتی خوانندگان و بینندگان نیز دارای زمان و حوصله مشخصی برای پیگیری این اخبار هستند.

خبرنگاری منطقی شامل گزینش صحیح است نه تلاش در انبوه سازی اطلاعات. گزارشگر با ید از قوه قضاوت خود برای گزیدن اطلاعات مهم و نحوه ترتیب آنها در خبر استفاده کند. برای جمع کثیری از گزارشگران، تصمیمگیری در مورد عدم استفاده از یک سری اطلاعات جمع آوری شده بسیار دشوار است. یکی از راههای کمک در این راه، انتخاب یک کانون تمرکز برای داستان است.

کانون تمرکز

کانون تمرکز داستان در واقع جواب دادن به سوال " داستان درباره چیست؟" است. به منظور تعیین کانون تمرکز، چیپ اسکانلان 4 مربی مرکز نوشتاری پوینتر 5 پنج سوال دیگر را به این مجموعه اضافه کرده است:

خبر واقعی چیست؟
داستان چیست؟
تصویر داستان چیست؟
من چگونه قادر خواهم بود آن را در شش لغت بیان کنم؟
اکنون چه؟

تصور کنید که در حال گزارش از یک آتش سوزی با روند حرکتی سریع هستید. در طول روز با ساکنین اطراف صحبت کرده و شاهد خسارات وارد شده هستید. حال باید قبل از اقدام به نوشتن بر روی داستان خود تمرکز نمایید. مراحل زیر استفاده از سوالات اسکانلان را جهت یافتن کانون تمرکز نشان می دهد.

خبر واقعی چیست؟ آتش دو خانه در کوهستانهای بخش شرقی شهر را از بین برده است. خسارت جانی و مالی به مراکز تجاری شهر وارد نشد.
داستان چیست؟ دو خانواده خانه های خود را از دست داده اند ولی شکرگزارند که جان سالم بدر برده اند.

تصویر داستان چیست؟ افراد خانواده در کنار خانه سوخته خود یکدیگر را در آغوش کشیده اند.

چگونه من قادر خواهم بود آن را در شش لغت بیان کنم؟ آتش خانه ها را از بین برد ولی امید ها همچنان باقی است.

اکنون چه؟ خسارات وارده به مستغلات بسیار محدود بود.

بدین ترتیب گزارشگری که این داستان را مینویسد میداند که داستان او در ارتباط با خانواده هایی است که خانه های خود را از دست داده اند. او به نقل قول از سوی اعضاء خانواده که تا چه حد از زنده ماندن خود شکرگزار هستند یاد میکند. گزارشگر همچنین به جمع آوری اطلاعات کلی در مورد خسارات کلی به مستغلات میپردازد. گزارشگر میداند که باید تعدادی از اطلاعات جمع آوری شده خود را کنار گذارد. مثلا نیازی به عنوان کردن اینکه چند سازمان آتش نشانی در این ارتباط کار کرده اند نیست ولی او میتواند به یک نقل قول از مسئول آتش نشانی بپردازد.

توجه به این نکته ضروری است که تمام داستانها فقط دارای یک کانون تمرکز نیستند. در حقیقت گزارشگران مختلفی ممکن است با داشتن واقعیات پایه ای یکسان، به داستانهای کاملا متفاوتی دست یابند که علت آن انتخاب کانون تمرکز های مختلف است. در مورد داستان آتش سوزی بالا یک گزارشگر ممکن است به نتایج زیر برسد.

خبر واقعی چیست؟ بخش های تجاری شهر ما از آتش سوزی در امان ماند ولی دو خانه در کوهستانهای بخش شرقی شهر کاملا از بین رفتتند.

داستان چیست؟ صاحبین مراکز تجاری شکر گزارند که این بار آتش به آنها خسارتی وارد نکرد.

تصویر داستان چیست؟ صاحبین مراکز تجاری در خارج از فروشگاههای خود از کارکنان آتش نشانی تشکر میکنند.

چگونه من قادر خواهم بود آن را در شش لغت بیان کنم؟ آتش قادر نیست جلوی تجارت را بگیرد.

حالا چه؟ اثرات اقتصادی وارده محدود بود.

این نمونه جدید از داستان، بیشتر به مالکین مراکز تجاری اشاره کرده است بنابراین دارای نقل قولهایی از مالکینی که فروشگاههای آنان از آتش جان سالم به در برده است خواهد بود. هر دوی این داستانها از منابع اطلاعاتی یکسانی استفاده کرده اند ولی نقطه یا کانون تمرکز آنها متفاوت است. دانستن کانون تمرکز پیش از شروع نوشتن داستان به گزارشگر کمک خواهد کرد تا بداند از چه نقل قولهایی باید استفاده کند و از چه نکاتی صرف نظر نماید. چنانچه ویلییام زینسر 1 در کتاب خود به نام نوشتن درست 2 مینویسد: " تفکر درست موجب نوشتن سلیس میشود ولی وجود یکی بدون دیگری امکان پذیر نیست."

گزارشگران با تجربه، معطل تکمیل تحقیقات، مصاحبه ها و مشاهدات خود برای تعیین کانون تمرکز داستانشان نمیشوند، بلکه در ذهن خود کانون تمرکز را در نظر گرفته و با توجه به آن تصمیم مگیرند که باچه کسانی مصاحبه نمایند و میدانند که داستانشان به کجا خواهد رسید. البته طبیعی است که کانون تمرکز داستان با جمع آوری اطلاعات بیشتر ممکن است که تغییر نماید. نکته بسیار مهم برای گزارشگر قدرت تصمیم گیری در مورد کانون تمرکز داستان قبل از نوشتن داستان است.
www.newslab.org